Home Wiki น้องปลา ปลาเทวดา
Angelfish

ปลาเทวดา

FISH กลาง CARE: ปานกลาง ปลาน้ำจืด

ทำความรู้จักปลาเทวดา ราชินีแห่งตู้ปลาน้ำจืด ครอบคลุมการเลี้ยง คุณภาพน้ำ อาหาร และสุขภาพ สำหรับผู้เลี้ยงชาวไทย

Lifespan
10–15 ปี
ขนาด
กลาง
การดูแล
ปานกลาง
Origin
Amazon Basin
แชร์
ปลาเทวดาในตู้ปลาน้ำจืดที่มีพืชน้ำสีเขียว ลายขีดสีดำและเงิน
— Angelfish —
FAMILY
FRIENDLY
★★★★★
Overview

ภาพรวม — Angelfish

01

ทำความรู้จักปลาเทวดา ราชินีแห่งตู้ปลาน้ำจืด ครอบคลุมการเลี้ยง คุณภาพน้ำ อาหาร และสุขภาพ สำหรับผู้เลี้ยงชาวไทย

ปลาเทวดา มีนิสัยโดดเด่นคือ สง่างาม อาณาเขต ฉลาด และขี้อาย มีถิ่นกำเนิดจากAmazon Basin, South America ด้วยขนาดกลาง และอายุขัยเฉลี่ย 10–15 ปี ระดับการดูแลอยู่ในระดับปานกลาง — เหมาะสำหรับผู้ที่พร้อมให้เวลาและความใส่ใจ

ขนาดกลางอายุขัย10–15 ปี
น้ำหนัก60–100 ก. ส่วนสูง / ความยาว15–20 ซม.
นิสัยสง่างาม · อาณาเขต · ฉลาด · ขี้อาย
ระดับการดูแลปานกลาง OriginAmazon Basin, South America
History

ประวัติสายพันธุ์ — Amazon Basin

02
Pterophyllum scalare ตัวเต็มวัยในตู้ปลา แสดงลายขีดสีดำ-เงินคลาสสิกและครีบที่ยาวเป็นเอกลักษณ์
Pterophyllum scalare ตัวเต็มวัยในตู้ปลา แสดงลายขีดสีดำ-เงินคลาสสิกและครีบที่ยาวเป็นเอกลักษณ์ ที่มา: Wikimedia Commons

ปลาเทวดา (Pterophyllum scalare) เป็นปลาน้ำจืดในวงศ์ซิเคลห์ (Cichlidae) มีถิ่นกำเนิดในลุ่มน้ำอะเมซอน ลุ่มน้ำโอริโนโก และแม่น้ำหลายสายในเขต Guiana Shield ทางตอนเหนือของอเมริกาใต้ ในธรรมชาติ ปลาเทวดาอาศัยอยู่ในน้ำที่ไหลช้า มีพืชน้ำหนาแน่น และใบไม้ทับถมที่พื้น น้ำจึงมีสีน้ำตาลอมแดงและเป็นกรดอ่อน รูปร่างแบนด้านข้างพร้อมครีบบนและล่างที่ยาวเป็นเอกลักษณ์ช่วยให้ว่ายผ่านพืชน้ำในแนวตั้งได้คล่องแคล่ว

ปลาเทวดาถูกบันทึกทางวิทยาศาสตร์ครั้งแรกโดย Martin Lichtenstein ในปี ค.ศ. 1824 และเริ่มมีการนำเข้าสู่ยุโรปเพื่อเลี้ยงเป็นปลาสวยงามในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 การเพาะพันธุ์สำเร็จในกรงขังครั้งแรกเกิดขึ้นในสหรัฐอเมริกาช่วง ค.ศ. 1920 หลังจากนั้นนักเพาะพันธุ์ทั่วโลกได้พัฒนาสายพันธุ์สีและรูปทรงครีบหลากหลาย ทั้ง Veil Tail, Marble, Gold, Koi และ Ghost จนปัจจุบันมีมากกว่า 100 สายพันธุ์ตกแต่ง

ในประเทศไทย ปลาเทวดาเป็นปลาสวยงามน้ำจืดที่ได้รับความนิยมสูงอย่างต่อเนื่องทั้งในหมู่นักเลี้ยงมือใหม่และผู้เชี่ยวชาญ ด้วยความสง่างามในการว่ายน้ำ ความหลากหลายของสีสัน และพฤติกรรมที่น่าสนใจในการดูแลลูก ปลาเทวดาจึงได้รับฉายาว่า “ราชินีแห่งตู้ปลาน้ำจืด” มาอย่างยาวนาน

1824
บันทึกทางวิทยาศาสตร์ครั้งแรก

Martin Lichtenstein บรรยายสายพันธุ์ *Pterophyllum scalare* จากตัวอย่างในลุ่มน้ำอะเมซอนเป็นครั้งแรก

1906
พบสายพันธุ์ที่สอง

นักวิทยาศาสตร์บันทึก *P. altum* หรือ Altum Angelfish จากลุ่มน้ำ Orinoco ในเวเนซุเอลา

1920s
เริ่มเพาะพันธุ์ในกรงขัง

นักเลี้ยงปลาในสหรัฐอเมริกาประสบความสำเร็จในการเพาะพันธุ์ปลาเทวดาในตู้ปลาเป็นครั้งแรก

1963
สายพันธุ์ที่สาม

บันทึก *P. leopoldi* จากลุ่มน้ำอะเมซอนตอนล่าง ครบสามสายพันธุ์ที่รู้จักในปัจจุบัน

1970s–1980s
สายพันธุ์ใหม่จากการคัดเลือก

นักเพาะพันธุ์พัฒนาสายพันธุ์ตกแต่งหลากหลาย เช่น Veil Tail, Marble, Gold, Koi Angelfish

ปัจจุบัน
ราชินีตู้ปลาทั่วโลก

ปลาเทวดาเป็นปลาน้ำจืดสวยงามที่นิยมมากที่สุดในโลก มีสายพันธุ์สีมากกว่า 100 แบบ

Traits

นิสัยและบุคลิกประจำสายพันธุ์

03
ความสวยงาม สูงมาก · 5/5
เข้ากับปลาชนิดอื่น ปานกลาง · 3/5
ความทนทาน ปานกลาง · 3/5
ความยากในการเลี้ยง ปานกลาง · 3/5
เหมาะสำหรับมือใหม่ ค่อนข้างยาก · 2/5
ความต้องการพื้นที่ตู้ ต้องการตู้สูง · 4/5
ความสนใจต่อเจ้าของ สูง · 4/5
ความง่ายในการผสมพันธุ์ ปานกลาง · 3/5
Variants

สีและพันธุ์ย่อย

04
คลาสสิก (Silver / Wild Type)
คลาสสิก (Silver / Wild Type)
สีเงินพร้อมลายขีดดำ 3 เส้น ใกล้เคียงปลาในธรรมชาติมากที่สุด ทนทานและเลี้ยงง่าย
Veil Tail
Veil Tail
ครีบยาวพลิ้วไหวสวยงาม ต้องการตู้ที่ไม่มีปลาที่กัดครีบ
Marble
Marble
ลวดลายดำและขาวแบบหินอ่อน ลวดลายของแต่ละตัวไม่ซ้ำกัน
Care

การดูแลในแต่ละวัน

05
1

ขนาดตู้และรูปทรง

ปลาเทวดาต้องการตู้สูงอย่างน้อย 45 ซม. เพราะครีบบนและล่างยาว ตู้ขนาดน้อยสุดสำหรับคู่เดียวคือ 100 ลิตร สำหรับกลุ่ม 4–6 ตัวควรใช้ตู้ 200 ลิตรขึ้นไป

💡 เลือกตู้ทรงสูง (tall tank) ไม่ใช่ทรงแบน — ปลาเทวดาว่ายในแนวตั้ง
2

คุณภาพน้ำ

อุณหภูมิ 26–29°C, pH 6.0–7.0, น้ำนุ่ม (GH 3–8 dGH) เปลี่ยนน้ำ 25–30% สัปดาห์ละครั้ง ปลาเทวดาอ่อนไหวต่อแอมโมเนียและไนไตรท์มาก

💡 ใช้ใบหูกวางในตู้เพื่อทำให้น้ำเป็นกรดอ่อนและปล่อย tannin ที่ดีต่อสุขภาพปลา
3

การตกแต่งตู้

ปลาเทวดาชอบตู้ที่มีพืชน้ำสูง เช่น Vallisneria หรือ Amazon Sword เพื่อซ่อนตัว และต้องการพื้นที่ว่างโล่งกลางตู้สำหรับว่ายน้ำ

💡 วางหินหรือโคนไม้ให้มีพื้นผิวแนวตั้ง — ปลาใช้เป็นที่วางไข่
4

เพื่อนร่วมตู้

เข้ากันได้กับปลาขนาดกลางที่ไม่ก้าวร้าว เช่น Corydoras, Pleco, Rasbora ตัวใหญ่ หลีกเลี่ยงปลาที่ว่ายเร็วและแย่งอาหาร เช่น Tiger Barb และปลาที่เล็กจนปลาเทวดากินเป็นอาหาร

💡 ไม่เลี้ยงร่วมกับ Neon Tetra หรือปลาขนาดเล็กกว่า 2 ซม.
5

แสงสว่าง

ต้องการแสง 8–10 ชั่วโมงต่อวัน ใช้ตัวตั้งเวลาเพื่อให้วงจรแสงสม่ำเสมอ แสงที่มากเกินไปส่งเสริมสาหร่ายและทำให้ปลาเครียด

💡 แสงระดับ medium (1–2 watt/ลิตร) เพียงพอสำหรับพืชน้ำทั่วไป
6

การระบุเพศและการผสมพันธุ์

แยกเพศยากมากนอกช่วงผสมพันธุ์ ตัวเมียมีท่อวางไข่ (papilla) โป่งออกก่อนวางไข่ เลี้ยงกลุ่ม 6 ตัวขึ้นไปแล้วให้เลือกคู่เอง

💡 ถอดลูกปลาออกเมื่ออายุ 2–3 วันหากพ่อแม่กินลูก
Diet

โภชนาการในแต่ละช่วงวัย

06
ช่วงอายุ ปริมาณต่อวัน มื้อต่อวัน คำแนะนำ
อาหารหลัก
วันละ 2–3 ครั้ง
กินหมดใน 2–3 นาที 2–3 ครั้ง/วัน อาหารเม็ด (pellet) คุณภาพดีสำหรับปลาซิเคลห์ · โปรตีนสูงกว่า 40%
อาหารสด/แช่แข็ง
สัปดาห์ละ 3–4 ครั้ง
เสริมมื้อเย็น 3–4 ครั้ง/สัปดาห์ ไรน้ำ (Daphnia) · Blood Worm · Brine Shrimp · ช่วยให้สีสวยและกระตุ้นการผสมพันธุ์
ผักและใยอาหาร
สัปดาห์ละ 1–2 ครั้ง
ชิ้นเล็กน้อย 1–2 ครั้ง/สัปดาห์ ผักโขม ถั่วลันเตา Spirulina · ช่วยระบบย่อยอาหาร
วันอดอาหาร
สัปดาห์ละ 1 วัน
ไม่ให้อาหาร ช่วยให้ระบบย่อยพัก ลดปริมาณของเสียในตู้ และลดความเสี่ยงอ้วน
Life Stages

ช่วงชีวิตของปลาเทวดา

07
01

ลูกปลา (Fry)

0–4 สัปดาห์

กินไข่แดงตัวเองและ infusoria ก่อน จากนั้นเปลี่ยนเป็น baby brine shrimp

02

วัยรุ่น (Juvenile)

1–6 เดือน

เริ่มแสดงลวดลายชัดเจน ยังไม่แสดงพฤติกรรมอาณาเขต เหมาะเลี้ยงเป็นกลุ่ม

03

วัยผู้ใหญ่

6 เดือน – 5 ปี

พร้อมผสมพันธุ์ แสดงพฤติกรรมอาณาเขตชัดเจน ครีบยาวเต็มที่

04

วัยชรา

5+ ปี

ลดอาหารลงเล็กน้อย สังเกตพฤติกรรมและสีผิวที่เปลี่ยนแปลงผิดปกติ

Health

โรคที่พบบ่อยในสายพันธุ์

08
45%
โรคจุดขาว (Ich / White Spot Disease)
ปรสิต *Ichthyophthirius multifiliis* ทำให้เกิดจุดขาวบนตัวปลา รักษาด้วยการเพิ่มอุณหภูมิ 30°C และใส่ยา ich treatment
เสี่ยงสูง
30%
โรคครีบเน่า (Fin Rot)
แบคทีเรียโจมตีครีบที่เสียหายจากการกัดกัน หรือน้ำคุณภาพต่ำ — รักษาด้วยยาปฏิชีวนะและปรับปรุงคุณภาพน้ำ
ปานกลาง
20%
ปรสิตภายนอก (Flukes)
พยาธิขนาดเล็กเกาะบนผิวและเหงือก ทำให้ปลาถูกตัว หรือหายใจลำบาก — รักษาด้วย Praziquantel
ปานกลาง
15%
โรคกระเพาะลม (Swim Bladder Disease)
ปลาว่ายน้ำเอียงหรือไม่สามารถควบคุมการลอยตัว — มักเกิดจากอาหารผิดประเภทหรือท้องผูก
ปานกลาง
10%
โรคเชื้อรา (Fungal Infection)
เชื้อราขึ้นตามบาดแผลหรือไข่ที่ไม่ได้รับการผสม เห็นเป็นกลุ่มขาวฟู — รักษาด้วยยาต้านเชื้อรา
ต่ำ
น่ารู้

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับปลาเทวดา

09
01
ปลาเทวดามีตาที่มองเห็นสีได้กว้างกว่ามนุษย์ รวมถึงช่วง UV ซึ่งช่วยให้มองเห็นลวดลายบนตัวเพื่อนปลาที่มนุษย์มองไม่เห็น
02
ในป่า ปลาเทวดาใช้ลายแถบดำเพื่อพรางตัวในแสงและเงาของป่าอะเมซอน — ลวดลายที่ดูสวยในตู้ปลาคือชุดพรางตัวในธรรมชาติ
03
ปลาเทวดาสามารถจำหน้าเจ้าของได้ และมักว่ายเข้ามาต้อนรับเมื่อเห็นคนที่คุ้นเคยเดินเข้ามาใกล้ตู้
04
ชื่อวิทยาศาสตร์ *Pterophyllum* มาจากภาษากรีกแปลว่า 'ใบมีครีบ' — อธิบายลักษณะครีบหลังและครีบก้นที่ยาวยื่นออกมาเหมือนใบไม้
05
ปลาเทวดาที่เลี้ยงในตู้เพื่อนสนิทกันอาจใช้เวลานานหลายเดือนกว่าจะเลือกคู่ผสมพันธุ์ — ไม่สามารถบังคับจับคู่ได้