Home→ Wiki→ น้องปลา→ ปลาเทวดา
Angelfish

ปลาเทวดา

FISH กลาง CARE: ปานกลาง ปลาน้ำจืด

ทำความรู้จักปลาเทวดา ราชินีแห่งตู้ปลาน้ำจืด ครอบคลุมการเลี้ยง คุณภาพน้ำ อาหาร และสุขภาพ สำหรับผู้เลี้ยงชาวไทย

Lifespan
10–15 ปี
ขนาด
กลาง
การดูแล
ปานกลาง
Origin
Amazon Basin
แชร์
ปลาเทวดาในตู้ปลาน้ำจืดที่มีพืชน้ำสีเขียว ลายขีดสีดำและเงิน
— Angelfish —
FAMILY
FRIENDLY
★★★★★
Overview

ภาพรวม — Angelfish

01

ทำความรู้จักปลาเทวดา ราชินีแห่งตู้ปลาน้ำจืด ครอบคลุมการเลี้ยง คุณภาพน้ำ อาหาร และสุขภาพ สำหรับผู้เลี้ยงชาวไทย

ปลาเทวดา มีนิสัยโดดเด่นคือ สง่างาม อาณาเขต ฉลาด และขี้อาย มีถิ่นกำเนิดจากAmazon Basin, South America ด้วยขนาดกลาง และอายุขัยเฉลี่ย 10–15 ปี ระดับการดูแลอยู่ในระดับปานกลาง — เหมาะสำหรับผู้ที่พร้อมให้เวลาและความใส่ใจ

ขนาดกลางอายุขัย10–15 ปี
น้ำหนัก60–100 ก. ส่วนสูง / ความยาว15–20 ซม.
นิสัยสง่างาม · อาณาเขต · ฉลาด · ขี้อาย
ระดับการดูแลปานกลาง OriginAmazon Basin, South America
History

ประวัติสายพันธุ์ — Amazon Basin

02
Pterophyllum scalare ตัวเต็มวัยในตู้ปลา แสดงลายขีดสีดำ-เงินคลาสสิกและครีบที่ยาวเป็นเอกลักษณ์
Pterophyllum scalare ตัวเต็มวัยในตู้ปลา แสดงลายขีดสีดำ-เงินคลาสสิกและครีบที่ยาวเป็นเอกลักษณ์ ที่มา: Wikimedia Commons

ปลาเทวดา (Pterophyllum scalare) เป็นปลาน้ำจืดในวงศ์ซิเคลห์ (Cichlidae) มีถิ่นกำเนิดในลุ่มน้ำอะเมซอน ลุ่มน้ำโอริโนโก และแม่น้ำหลายสายในเขต Guiana Shield ทางตอนเหนือของอเมริกาใต้ ในธรรมชาติ ปลาเทวดาอาศัยอยู่ในน้ำที่ไหลช้า มีพืชน้ำหนาแน่น และใบไม้ทับถมที่พื้น น้ำจึงมีสีน้ำตาลอมแดงและเป็นกรดอ่อน รูปร่างแบนด้านข้างพร้อมครีบบนและล่างที่ยาวเป็นเอกลักษณ์ช่วยให้ว่ายผ่านพืชน้ำในแนวตั้งได้คล่องแคล่ว

ปลาเทวดาถูกบันทึกทางวิทยาศาสตร์ครั้งแรกโดย Martin Lichtenstein ในปี ค.ศ. 1824 และเริ่มมีการนำเข้าสู่ยุโรปเพื่อเลี้ยงเป็นปลาสวยงามในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 การเพาะพันธุ์สำเร็จในกรงขังครั้งแรกเกิดขึ้นในสหรัฐอเมริกาช่วง ค.ศ. 1920 หลังจากนั้นนักเพาะพันธุ์ทั่วโลกได้พัฒนาสายพันธุ์สีและรูปทรงครีบหลากหลาย ทั้ง Veil Tail, Marble, Gold, Koi และ Ghost จนปัจจุบันมีมากกว่า 100 สายพันธุ์ตกแต่ง

ในประเทศไทย ปลาเทวดาเป็นปลาสวยงามน้ำจืดที่ได้รับความนิยมสูงอย่างต่อเนื่องทั้งในหมู่นักเลี้ยงมือใหม่และผู้เชี่ยวชาญ ด้วยความสง่างามในการว่ายน้ำ ความหลากหลายของสีสัน และพฤติกรรมที่น่าสนใจในการดูแลลูก ปลาเทวดาจึงได้รับฉายาว่า “ราชินีแห่งตู้ปลาน้ำจืด” มาอย่างยาวนาน

1824
บันทึกทางวิทยาศาสตร์ครั้งแรก

Martin Lichtenstein บรรยายสายพันธุ์ *Pterophyllum scalare* จากตัวอย่างในลุ่มน้ำอะเมซอนเป็นครั้งแรก

1906
พบสายพันธุ์ที่สอง

นักวิทยาศาสตร์บันทึก *P. altum* หรือ Altum Angelfish จากลุ่มน้ำ Orinoco ในเวเนซุเอลา

1920s
เริ่มเพาะพันธุ์ในกรงขัง

นักเลี้ยงปลาในสหรัฐอเมริกาประสบความสำเร็จในการเพาะพันธุ์ปลาเทวดาในตู้ปลาเป็นครั้งแรก

1963
สายพันธุ์ที่สาม

บันทึก *P. leopoldi* จากลุ่มน้ำอะเมซอนตอนล่าง ครบสามสายพันธุ์ที่รู้จักในปัจจุบัน

1970s–1980s
สายพันธุ์ใหม่จากการคัดเลือก

นักเพาะพันธุ์พัฒนาสายพันธุ์ตกแต่งหลากหลาย เช่น Veil Tail, Marble, Gold, Koi Angelfish

ปัจจุบัน
ราชินีตู้ปลาทั่วโลก

ปลาเทวดาเป็นปลาน้ำจืดสวยงามที่นิยมมากที่สุดในโลก มีสายพันธุ์สีมากกว่า 100 แบบ

Traits

นิสัยและบุคลิกประจำสายพันธุ์

03
ความสวยงาม สูงมาก · 5/5
เข้ากับปลาชนิดอื่น ปานกลาง · 3/5
ความทนทาน ปานกลาง · 3/5
ความยากในการเลี้ยง ปานกลาง · 3/5
เหมาะสำหรับมือใหม่ ค่อนข้างยาก · 2/5
ความต้องการพื้นที่ตู้ ต้องการตู้สูง · 4/5
ความสนใจต่อเจ้าของ สูง · 4/5
ความง่ายในการผสมพันธุ์ ปานกลาง · 3/5
Variants

สีและพันธุ์ย่อย

04
คลาสสิก (Silver / Wild Type)
คลาสสิก (Silver / Wild Type)
สีเงินพร้อมลายขีดดำ 3 เส้น ใกล้เคียงปลาในธรรมชาติมากที่สุด ทนทานและเลี้ยงง่าย
Veil Tail
Veil Tail
ครีบยาวพลิ้วไหวสวยงาม ต้องการตู้ที่ไม่มีปลาที่กัดครีบ
Marble
Marble
ลวดลายดำและขาวแบบหินอ่อน ลวดลายของแต่ละตัวไม่ซ้ำกัน
Care

การดูแลในแต่ละวัน

05
1

ขนาดตู้และรูปทรง

ปลาเทวดาต้องการตู้สูงอย่างน้อย 45 ซม. เพราะครีบบนและล่างยาว ตู้ขนาดน้อยสุดสำหรับคู่เดียวคือ 100 ลิตร สำหรับกลุ่ม 4–6 ตัวควรใช้ตู้ 200 ลิตรขึ้นไป

💡 เลือกตู้ทรงสูง (tall tank) ไม่ใช่ทรงแบน — ปลาเทวดาว่ายในแนวตั้ง
2

คุณภาพน้ำ

อุณหภูมิ 26–29°C, pH 6.0–7.0, น้ำนุ่ม (GH 3–8 dGH) เปลี่ยนน้ำ 25–30% สัปดาห์ละครั้ง ปลาเทวดาอ่อนไหวต่อแอมโมเนียและไนไตรท์มาก

💡 ใช้ใบหูกวางในตู้เพื่อทำให้น้ำเป็นกรดอ่อนและปล่อย tannin ที่ดีต่อสุขภาพปลา
3

การตกแต่งตู้

ปลาเทวดาชอบตู้ที่มีพืชน้ำสูง เช่น Vallisneria หรือ Amazon Sword เพื่อซ่อนตัว และต้องการพื้นที่ว่างโล่งกลางตู้สำหรับว่ายน้ำ

💡 วางหินหรือโคนไม้ให้มีพื้นผิวแนวตั้ง — ปลาใช้เป็นที่วางไข่
4

เพื่อนร่วมตู้

เข้ากันได้กับปลาขนาดกลางที่ไม่ก้าวร้าว เช่น Corydoras, Pleco, Rasbora ตัวใหญ่ หลีกเลี่ยงปลาที่ว่ายเร็วและแย่งอาหาร เช่น Tiger Barb และปลาที่เล็กจนปลาเทวดากินเป็นอาหาร

💡 ไม่เลี้ยงร่วมกับ Neon Tetra หรือปลาขนาดเล็กกว่า 2 ซม.
5

แสงสว่าง

ต้องการแสง 8–10 ชั่วโมงต่อวัน ใช้ตัวตั้งเวลาเพื่อให้วงจรแสงสม่ำเสมอ แสงที่มากเกินไปส่งเสริมสาหร่ายและทำให้ปลาเครียด

💡 แสงระดับ medium (1–2 watt/ลิตร) เพียงพอสำหรับพืชน้ำทั่วไป
6

การระบุเพศและการผสมพันธุ์

แยกเพศยากมากนอกช่วงผสมพันธุ์ ตัวเมียมีท่อวางไข่ (papilla) โป่งออกก่อนวางไข่ เลี้ยงกลุ่ม 6 ตัวขึ้นไปแล้วให้เลือกคู่เอง

💡 ถอดลูกปลาออกเมื่ออายุ 2–3 วันหากพ่อแม่กินลูก
Diet

โภชนาการในแต่ละช่วงวัย

06
ช่วงอายุ ปริมาณต่อวัน มื้อต่อวัน คำแนะนำ
อาหารหลัก
วันละ 2–3 ครั้ง
กินหมดใน 2–3 นาที 2–3 ครั้ง/วัน อาหารเม็ด (pellet) คุณภาพดีสำหรับปลาซิเคลห์ · โปรตีนสูงกว่า 40%
อาหารสด/แช่แข็ง
สัปดาห์ละ 3–4 ครั้ง
เสริมมื้อเย็น 3–4 ครั้ง/สัปดาห์ ไรน้ำ (Daphnia) · Blood Worm · Brine Shrimp · ช่วยให้สีสวยและกระตุ้นการผสมพันธุ์
ผักและใยอาหาร
สัปดาห์ละ 1–2 ครั้ง
ชิ้นเล็กน้อย 1–2 ครั้ง/สัปดาห์ ผักโขม ถั่วลันเตา Spirulina · ช่วยระบบย่อยอาหาร
วันอดอาหาร
สัปดาห์ละ 1 วัน
— ไม่ให้อาหาร ช่วยให้ระบบย่อยพัก ลดปริมาณของเสียในตู้ และลดความเสี่ยงอ้วน
Life Stages

ช่วงชีวิตของปลาเทวดา

07
01

ลูกปลา (Fry)

0–4 สัปดาห์

กินไข่แดงตัวเองและ infusoria ก่อน จากนั้นเปลี่ยนเป็น baby brine shrimp

02

วัยรุ่น (Juvenile)

1–6 เดือน

เริ่มแสดงลวดลายชัดเจน ยังไม่แสดงพฤติกรรมอาณาเขต เหมาะเลี้ยงเป็นกลุ่ม

03

วัยผู้ใหญ่

6 เดือน – 5 ปี

พร้อมผสมพันธุ์ แสดงพฤติกรรมอาณาเขตชัดเจน ครีบยาวเต็มที่

04

วัยชรา

5+ ปี

ลดอาหารลงเล็กน้อย สังเกตพฤติกรรมและสีผิวที่เปลี่ยนแปลงผิดปกติ

Health

โรคที่พบบ่อยในสายพันธุ์

08
45%
โรคจุดขาว (Ich / White Spot Disease)
ปรสิต *Ichthyophthirius multifiliis* ทำให้เกิดจุดขาวบนตัวปลา รักษาด้วยการเพิ่มอุณหภูมิ 30°C และใส่ยา ich treatment
เสี่ยงสูง
30%
โรคครีบเน่า (Fin Rot)
แบคทีเรียโจมตีครีบที่เสียหายจากการกัดกัน หรือน้ำคุณภาพต่ำ — รักษาด้วยยาปฏิชีวนะและปรับปรุงคุณภาพน้ำ
ปานกลาง
20%
ปรสิตภายนอก (Flukes)
พยาธิขนาดเล็กเกาะบนผิวและเหงือก ทำให้ปลาถูกตัว หรือหายใจลำบาก — รักษาด้วย Praziquantel
ปานกลาง
15%
โรคกระเพาะลม (Swim Bladder Disease)
ปลาว่ายน้ำเอียงหรือไม่สามารถควบคุมการลอยตัว — มักเกิดจากอาหารผิดประเภทหรือท้องผูก
ปานกลาง
10%
โรคเชื้อรา (Fungal Infection)
เชื้อราขึ้นตามบาดแผลหรือไข่ที่ไม่ได้รับการผสม เห็นเป็นกลุ่มขาวฟู — รักษาด้วยยาต้านเชื้อรา
ต่ำ
น่ารู้

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับปลาเทวดา

09
01
ปลาเทวดามีตาที่มองเห็นสีได้กว้างกว่ามนุษย์ รวมถึงช่วง UV ซึ่งช่วยให้มองเห็นลวดลายบนตัวเพื่อนปลาที่มนุษย์มองไม่เห็น
02
ในป่า ปลาเทวดาใช้ลายแถบดำเพื่อพรางตัวในแสงและเงาของป่าอะเมซอน — ลวดลายที่ดูสวยในตู้ปลาคือชุดพรางตัวในธรรมชาติ
03
ปลาเทวดาสามารถจำหน้าเจ้าของได้ และมักว่ายเข้ามาต้อนรับเมื่อเห็นคนที่คุ้นเคยเดินเข้ามาใกล้ตู้
04
ชื่อวิทยาศาสตร์ *Pterophyllum* มาจากภาษากรีกแปลว่า 'ใบมีครีบ' — อธิบายลักษณะครีบหลังและครีบก้นที่ยาวยื่นออกมาเหมือนใบไม้
05
ปลาเทวดาที่เลี้ยงในตู้เพื่อนสนิทกันอาจใช้เวลานานหลายเดือนกว่าจะเลือกคู่ผสมพันธุ์ — ไม่สามารถบังคับจับคู่ได้